درمان ریشه در کودکان چه تفاوتهایی دارد؟ (ویژه دندانهای دائمی)
درمان ریشه در کودکان چه تفاوتهایی دارد؟ (ویژه دندانهای دائمی)
درمان ریشه در کودکان، بهویژه زمانی که صحبت از دندانهای دائمی تازه رویشیافته است، با درمان ریشه در بزرگسالان تفاوتهای مهمی دارد. این تفاوتها ناشی از ساختار نابالغ دندان، آناتومی ریشه، وضعیت رشد، و نیازهای تکاملی کودک است. آگاهی از این نکات به والدین و حتی برخی همکاران کمک میکند تا بدانند درمان این گروه از بیماران نیازمند دقت، تجربه و استفاده از روشهای علمی خاصی می باشد.
۱. ناتمام بودن رشد ریشه و اپکس باز(open apex)
در کودکان، بسیاری از دندانهای دائمی تازه رویشیافته اپکس باز دارند(یعنی انتهای ریشه بسته نشده است).
این موضوع باعث ایجاد تفاوتهای مهم میشود:
دیوارههای ریشه نازکتر هستند و احتمال شکست ریشه بیشتر است.
در درمان، هدف فقط حذف عفونت نیست؛ بلکه باید رشد ریشه و بسته شدن اپکس نیز حفظ یا تحریک شود.
در چنین مواردی معمولاً از روشهایی مانند وایتال پالپ تراپی (VPT) یا اپیکسیفیکیشن یا رژنریشن(REP) استفاده میشود.
۲. انتخاب درمان محافظهکارانهتر
در دندان دائمی نابالغ، اولویت با حفظ پالپ زنده است تا ریشه بتواند به رشد خود ادامه دهد.
برخلاف بزرگسالان که درمان ریشه تقریباً درمان استاندارد محسوب میشود، در کودکان ممکن است:
پالپکپ مستقیم یا غیرمستقیم
پالپوتومی
درمانهای رژنریشن (REP)
جایگزین درمان ریشه معمول شوند.
۳. پتانسیل ترمیم بافت پالپ
پتانسیل ترمیم بافت پالپ در کودکان بیشتر از بزرگسالان است.
بنابراین تصمیمگیری درباره حفظ پالپ در کودکان اهمیت بیشتری دارد.
۴. نحوه بیحسی و همکاری کودک
در کودکان:
تکنیک بیحسی گاهی متفاوت است و معمولا از ژل بی حسی تاپیکال قبل از تزریق استفاده می شود .
اضطراب و همکاری محدود میتواند روند درمان را پیچیدهتر کند.
زمان جلسات کوتاهتر و نیاز به توضیحات بیشتر وجود دارد.
این موارد ممکن است تعداد جلسات یا نوع داروهای مورد استفاده را تغییر دهد.
۵. تفاوت در آناتومی کانالها
کانالهای دندان دائمی نابالغ:
وسیعترند
ممکن است دیوارههای ریشه بسیار نازک باشند
این شرایط استفاده از فایلها و ابزارهای خاص و نیز احتیاط بیشتر در آمادهسازی کانال را ضروری میکند.
۶. مواد مورد استفاده متفاوت است
در درمانهای ریشه یا وایتال پالپ تراپی دندانهای دائمی کودکان معمولاً از مواد خاصتری استفاده میشود، مانند:
کلسیم هیدروکساید
MTA یا CEM برای Apexogenesis یا پالپوتومی
مواد بیواکتیو برای تحریک رشد و بسته شدن اپکس
انتخاب ماده در کودکان بسیار حساستر از بزرگسالان است.
۷. پیگیری منظم اهمیت بیشتری دارد
در دندان دائمی نابالغ:
تا زمان بسته شدن کامل ریشه باید بیمار توسط متخصص بررسی شود.
هرگونه تغییر رنگ، درد یا علائم کلینیکی باید سریع ارزیابی شود.
شکست درمانها در این دندانها میتواند به از دست دادن دندان یا مشکلات رشدی فک منجر شود.
جمعبندی
درمان ریشه دندانهای دائمی در کودکان تفاوتهای اساسی با درمان در بزرگسالان دارد. دلیل این تفاوتها اپکس باز، ساختار نابالغ ریشه، پتانسیل ترمیم بالا، و نیاز به حفظ یا تکمیل رشد ریشه است. در کودکان غالبا درمان محافظهکارانهتر و مبتنی بر حفظ حیات پالپ می باشد و با توجه به وضیعت دندان کودک از روشهایی مانند وایتال پالپ تراپی، اپکسوژنزیس، اپیکسیفیکیشن یا رژنریشن استفاده می شود. به همین دلیل، درمان این گروه از بیماران بهتر است توسط متخصص درمان ریشه (اندودنتیست) انجام شود تا بهترین نتیجه طولانیمدت برای دندان دائمی کودک حاصل شود.
دکتر مجتبی جیرانی متخصص جراحی و درمان ریشه
